مردم شناسی
فرهنگي و اجتماعي
در سيزدهمين جشنواره جوان خوارزمي، يكي از دانش آموزان از خراسان جنوبي (بيرجند) به نام خانم "رضيه وردي"، طرحي را با عنوان " آيا عدد سيزده نحس است؟" ارائه نموده است كه اگر دقيق و جامع مورد بررسي و تحليل مردم شناسانه قرار مي گرفت، مي توانست يكي از برگزيدگان كشوري اين دوره از جشنواره باشد. ولي آيا واقعاً عدد سيزده نحس است؟ اگر نحس نيست، پس چرا در نزديكي ميدان ولي عصر تهران، در بلوك هاي بهجت آباد كه توسط مهندسان، يعني قشر تحصيلكرده جامعه ساخته شده است، بعد از بلوك ۱۲ به بلوك ۱۴ مي رسيم و خبري از بلوك ۱۳ نيست؟! و چرا در بعضي از فرودگاه ها، در آشيانه رديف سيزدهم، به جاي هواپيما، ماكت آن قرار دارد؟! در سيزدهمين دوره جشنواره بين المللي خوارزمي در سال ۱۳۷۸، ديگر خبري از جوانان خلاق و نوآور در جشنواره مذكور نبود و مراسم تجليل برگزيدگان و نوآوران جوان خوارزمي به صورت جداگانه و با عنوان "جشنواره جوان خوارزمي" و بدون حضور رياست جمهور وقت برگزار گرديد و اين روند از آن زمان به بعد تا كنون ادامه پيدا كرد. و در سيزدهمين جشنواره جوان خوارزمي، اين جشنواره كه به مدت بيش از دو دهه در معاونت آموزش متوسطه اجرا مي شد، به مركز ملي پرورش استعدادهاي درخشان و دانش پژوهان جوان واگذار گرديد، كه اين تغيير و تحولات، جشنواره را با مشكلات عديده اي مواجه ساخت كه خارج از بحث ماست. ولي نكته مهم آنكه اين بار در مراسم تقدير و تجليل، نه تنها از رياست جمهور خبري نبود كه در مراسم مذكور، حتي وزيران علوم، تحقيقات و فناوري و آموزش و پرورش را هم نديديم! راستي، آيا واقعا عدد ۱۳ نحس است؟! چرا باور مردم بر اين قرار گرفته است كه عدد ۱۳ نحس است؟ البته مي دانيم كه يكي از خجسته ترين روزهاي ما مسلمانان، با عدد ۱۳ گره خورده است و تولد مولايمان، امام علي (ع) در ۱۳ رجب قرار دارد. آرش كمان گير نيز در سيزدهمين روز از تير ماه، تير خود را از فراز قله دماوند رها ساخت و رهايي ايرانيان را رقم زد. و سيزدهمين روز از هر ماه، با ياد تير آرش، نام تير گرفت و در تير روز تير ماه، جشني شكل گرفت؛ جشن، نه معني رقص و پايكوبي، كه به معناي ستايش خداوند در اين موهبت الهي! افراد زير، عوامل اجرايي سيزدهمين جشنواره جوان خوارزمي هستند كه در آخرين روز داوري، عكسي يادگاري از سيزدهمين جشنواره مي گيرند؛ مبادا عدد ۱۳ ديگر اجازه گرد هم آمدن چنين جمعي را ندهد! البته، سه نفر از دوستان حضور پيدا نكردند و و تعداد ما به ۱۳ نفر نرسيد! گر چه اين مطلب، با موضوعات انسان شناسي فاصله دارد، ولي احساس مي كنم بايد آن را بنگارم. پنجم دي ماه را مرور مي كنم. از چند هزار سال قبل تا زمان سرنگوني حكومت محمد رضا پهلوي و از آن زمان تا سال 1365 و سپس سال 1370 و بعدش سال 1382 و.... پنجم دي ماه، روز كشته شدن زرتشت و يارانش به دست تورانيان، به هنگام نيايش در هزاران سال قبل؛ پنجم دي ماه، روز شهادت استاد كامران نجات اللهي؛ استاد عمران دانشگاه امير كبير (پلي تكنيك) تهران، به دست مزدوران حكومت پهلوي در سال ۱۳۵۷؛ پنجم دي ماه، روز درگذشت يكي از بستگان در سال ۱۳۷۰ ؛ پنجم دي ماه، روز درگذشت استاد آواز ايران؛ ايرج بسطامي، ناديا بهرامي زاده؛ منتخب بخش دانش آموزي ششمين جشنواره جوان خوارزمي با طرح چرخ خياطي چندكاره (معرق كار) و هزاران هموطن بمي در فاجعه زلزله بم در سال ۱۳۸۲ و روز درگذشت پدرم در سال ۱۳۶۵ و...! يادشان گرامي و روحشان شاد! گويي پنجم دي ماه، بوي مرگ مي دهد! حكومت ديكتاتوري سرهنگ معمر قذافي، توسط انقلابيون ليبي و با كمك كشورهاي استعمارگر سرنگون شد، ولي نيروهاي وفادار به سرهنگ در شهرهاي سرت و بني وليد، تا پاي جان در مقابل نيروهاي انقلابي و استعمارگران ايستادگي مي كنند. كمتر كشور انقلابي و ضد استعماري، نيروهاي انقلابي را پياده نظام كشورهاي استعمارگر در مقابل اين ديكتاتور مي داند. و پيچيده تر: - شوراي ملي انتقالي ليبي، شوراي ملي مخالفان سوري را به رسميت شناخت. - هوگوچاوز، رئيس جمهور ونزوئلا براي سرهنگ قذافي دعا كرد و از دختر قذافي، عايشه، براي اقامت در كشورش استقبال مي كند. - شوراي ملي انتقالي ليبي از وزراي دفاع انگليس و آمريكا در كشورش استقبال گرمي به عمل آورد. - ايران، دوست سوريه و ونزوئلا، از پيروزي شوراي ملي انتقالي ليبي استقبال كرد. - ديكتاتوري سرهنگ معمر قذافي، به دليل مقاومت سرسختانه سرهنگ و وفادارانش، با هزينه اي سنگين پايان يافت. آيا نظام قبيله اي ليبي با از دست دادن ديكتاتوري كه در حفظ وحدت قبايل، نقش شاه شاهان را داشت، با حضور نيروهاي استعمارگر، روي آرامش را خواهد ديد؟ تحليل شما از حوادث و پيامدهاي ليبي چيست؟ ايجاد امنيت اجتماعي، تكليف و وظيفه هر حكومت، و برخورداري از امنيت اجتماعي، از حقوق هر ملتي است. هر جامعه اي، سطحي از نا امني را در برخي از مسائل و پديده هاي اجتماعي داراست. غارت، سرقت، راهزني، تعدي به نواميس مردم، مسائل ضد اخلاقي، دزدي، وجود اشرار، وجود متكديان و كارتن خواب ها و معتادان از جمله مواردي هستند كه مي توانند از جوانب گوناگون، امنيت اجتماعي مردم را به خطر اندازند. در كشور ما در مناطق مختلف، برخي از اين ناامني ها مي تواند وجود داشته باشد. ولي نكته اي كه مسئولان بايد به آن توجه نمايند، اهميت اولويت بندي ناامني ها و پيامدهاي آنها در كشور و نيز در مناطق مختلف است. وجود اشرار در منطقه اي مي تواند در صدر ناامني قرار گيرد و در منطقه و استاني ديگر، خريد و فروش مشروبات الكلي و در منطقه اي ديگر، توزيع مواد مخدر مي تواند مصداق ناامني باشد. در روستاها تضمين به كشاورز براي خريد محصولاتش به قيمت مناسب و حذف واسط هاي اضافي و بيمه محصولات در برابر آفات، مصداق يكي از امنيت هاست.در تهران بزرگ و بعضي از كلان شهرها، سرقت ها، وجود كارتن خواب ها و معتادان و قتل و آدم كشي و نيز عدم رعايت فرهنگ رانندگي و آپارتمان نشيني مي تواند در ايجاد امنيت اجتماعي مورد توجه قرار گيرد. يكي از كارهاي مهم در تئوري هاي اميل دوركيم، تمايز علت و كاركرد از يكديگر بود. به عنوان مثال، علت الزامي كردن داشتن معاينه فني، تصادفات ناشي از نقص فني خودروها و جلوگيري از سوانح رانندگي باشد، ولي كاركرد و پيامد اين قانون، صدور معاينه هاي فني از طريق واسطه ها و با پرداخت وجه، بدون توجه به نقص خودروها مي باشد. به عبارت ديگر، نه تنها از اين طريق، نقص خودروها به طور قابل ملاحظه كاهش نيافته، بلكه، يك تخلف و ناهنجاري به تخلفات و ناهنجاري هاي جامعه اضافه شده است. همان طور كه در مباحث قبل گفته شد، علت برخورد با ماهواره، جلوگيري از مشكلات اخلاقي و تبعات سياسي آن است، ولي عملاً كاركرد آن، سود بيشترنصابان ماهوارة، ديش سازان و همچنين سازندگان و واردكنندگان ال ان بي و فروش تجهيزات پيشرفته تر از خارج از كشور مي باشد. در مقوله تفكيك جنسيتي نيز چنين است. علت اين برنامه، جلوگيري از ناهنجاري ارتباط دختران و پسران مي باشد ولي كاركرد آن مي تواند.... نظر بدهيد تا با توجه به نظرات شما به ادامه بحث بپردازيم. فردا روز مادر است و روز زن؛ موجودي كه در همه زمان ها او را ستوديم، ولي سيطره تفكر مردسالارانه، حتي در ذهن و انديشه زنان، اين اجازه را به ما نداد تا او را در همان جايگاه رفيع ستودني اش قرار دهيم. با غيرت جاهلي عرب، از ترس آنكه اين موجود با ارزش به هنگام شكست در جنگ، به دست دشمنان بيفتد، زنده به گورش كرديم. و از ترس آنكه مبادا در نظام سرمايه داري، مورد استثمار سرمايه داران قرار گيرد(تفكر لاسالي ها)، خانه نشينش كرديم. و براي آنكه ملك طلق ما باشد، مهم ترين وظايفش را زاييدن و شيردادن نگهداري و تربيت بچه و پختن و شستن و تمكين كردن دانستيم. فرهنگ، عبارت است از مجموعه اي از معارف، آداب و رسوم، باورها، معتقدات، آيين ها و مناسك، هنر، تكنولوژي و همه آنچه كه انسان به عنوان عضوي از جامعه، آن را از جامعه اش فرا مي گيرد و در مقابل آن تعهداتي به عهده دارد. از يك منظر، فرهنگ را به دو بخش مادي و غيرمادي تقسيم مي كنند. در گذشته با توجه به سلطه فرهنگ غير مادي بر فرهنگ مادي، معمولاً جوامع در پذيرش فرهنگ مادي مشكل زيادي نداشتند، چون يا داراي بار ارزشي كمي بودند و شايد اصلاً داراي بار ارزشي نبودند. مشخص است كه يك تراكتور، بازده بيشتري نسبت به گاوآهن دارد. كمتر جامعه اي است كه از تكنولوژي هاي نوين، چون تلفن همراه، كامپيوتر، اينترنت، ماشين هاي صنعتي مدرن و... استفاده نكند و در كارآمدتر بودن آنها نسبت به تكنولوژي هاي سنتي ترديدي داشته باشد. همچنين، در پذيرش عناصر فرهنگ هاي بيگانه، آنچه جوامع را دچار ترديد و يا مقاومت مي ساخت، بخش غيرمادي فرهنگ بود كه با ارزش ها، معتقدات، باورها و هويت فرهنگي جوامع سرو كار داشت. اين مطلب در روزنامه آرمان، شماره ۱۶۱۷، مورخ ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۰، صفحه ۹ به چاپ رسيده است. با نگاهي به حركت هاي اعتراضي كشورهاي عربي و همزماني و امتداد اين حركت ها پي خواهيم برد كه اين حركت ها يكپارچه و داراي ساختاري ثابت و عناصر ناصريحي هستند كه بايد با مطالعه جامعه شناسانه و با بهره گيري از رويكردهاي پژوهشي، بر پژوهشگر آشكار گردد. يكي از خطاهاي احتمالي كه ممكن است از ديد يك پژوهشگر پنهان بماند، اين است كه اين حركت يكپارچه در شعارهاي آنها هم منعكس است كه به عبارت ديگر، شعار " حركت يكپارچه ملت عرب" را بر اساس پيشداوري و سوگيري ذهني خود و يا تفاوت هاي مذهبي گروه هاي مختلف عربي، حركت هاي جداگانه و نامرتبط با يكديگر ببيند. پس از بيش از يك دهه ارسال كارت تبريك سال نو، امسال استاد عزيزمان ديگر با ما نبود و من مانده ام و كارت تبريكي براي آن فرهيخته! فانوسي پر از گل به دست گرفته ام و همراه با كتابش، گرد شهر مي گردم و او را مي جويم. او هست؛ در وجود، در روح ما، در قلب دانشجويانش و بر تارك فرهنگ ايران زمين. از زماني كه فلز كشف شد، عده اي به عنوان صنعتگر به ساخت ابزارهاي فلزي پرداختند. اين عده كه كشاورز يا دامدار نبودند، ابزارهاي فلزي خود را در قبال دريافت محصولات كشاورزي يا دامي به فروش مي رساندند. در نتيجه، كشاورزان و دامداران به فكر مازاد توليد افتادند تا با فروش آن به خريد ابزارهاي موردنياز بپردازند. پيدايش حرف صنعتي و مازاد توليد، طبقات را به وجود آورد. ارتباط بين طبقات و ايجاد نظم و نظارت بر آنها، نيازمند نظام اداري و حكومتي بود. خريد و فروش محصولات و مبادله نياز به محاسبات و اختراع خط داشت. بدين طريق با ايجاد تخصص و حرفه و پيدايش قشر و طبقه و اختراع خط و ايجاد سازمان اجتماعي با عنوان حكومت، شهر و شهرنشيني شكل گرفت. زيرا شهر، چيزي نيست، جز مجموعه پيچيده اي از اقشار، طبقات، حرف، سازمان اجتماعي، تخصص ها و هماهنگي آنها در يك فضاي جغرافيايي معين با وظايف و حقوق خاص خود كه به عنوان وظايف و حقوق شهروندي مطرح گرديد. 
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
| Design By : Night Melody |
متولد ۱۵/۳/۱۳۴۵ ، سوادکوه،
فوق لیسانس علوم اجتماعی (مردم شناسی) از دانشگاه تهران، کارشناس وزارت آموزش و پرورش ، مدرس دانشگاه هاي جامع علمی کاربردی و پیام نور و مراکز تربیت معلم ، دارای مقالاتی در جراید کشور:" مهرگان؛جشن کشاورزان - یلدا؛ زایش نور ، جشن خورشید - آیین تیرگان تبری - سده؛جشن آتش - فرهنگ و تکنولوژی - مرحله دکترا را به دوره پژهش و تحقیق تبدیل کنیم! - نوروزخوان ها؛ طلایه داران بهار - گویش ها و میراث فرهنگی - از جشن سوری تا چهارشنبه سوری - نیازمحور کردن آموزش و پرورش عشایر - فنون مصاحبه و...." ، داور جشنواره جوان خوارزمی(بخش دانش آموزی و دوره های کاردانی آموزش و پرورش) و جشنواره مطالعه و تحقیق در سطح کشوری و عضو پیوسته انجمن انسان شناسی ایران.
LinkDump
